Farman F-30 i F-16 (Fartri, Farsal)

Autor: Sebastian Nowosad. Ostatnia aktualizacja July 27, 2017, 7:54 a.m.

Tagi:

Farman F-30 i F-16 (Fartri, Farsal)

Samoloty zwiadowcze zaprojektowane przez braci Farman stanowiące rozwinięcie poprzednich konstrukcji (m. in. F-16). Model F-30 oblatany został dnia 15 lipca 1915 roku. Seryjna produkcja prowadzona była tylko na zamówienie rosyjskie. W późniejszym czasie prawa licencyjne do produkcji wersji F-30 nabyła rosyjska wytwórnia Duks i GAZ Nr 1. W Rosji samoloty te nazywano także Fartri i Farsal. W sumie wyprodukowano około 400 sztuk w wersji F-30.


W lotnictwie polskim używano 10 egzemplarzy tych samolotów. Dwa (w tym jeden niesprawny) były na stanie polskich oddziałów lotniczych utworzonych w Rosji podczas I Wojny Światowej. Pozostałe 7 maszyn F-30 i jedną w wersji F-16 zdobyto na Białorusi i Ukrainie w latach 1919 - 1920. Po przeglądzie w CSL (F-30) i Warsztatach Krakowskich (F-16) podjęto decyzję o skasowaniu płatowców ze względu na zużycie i niekompletny stan maszyn (np. brak skrzydeł w 3 samolotach). Bojowo wykorzystywany był jedynie jeden Farman F-30 z I Oddziału Awiacyjnego gen. Hallera.

Konstrukcja:

Samoloty rozpoznawcze, bezkadłubowe, dwupłaty, konstrukcji mieszanej, jednosilnikowe, ze śmigłem pchającym, dwumiejscowe z kabinami odkrytymi i podwoziem stałym.

Silnik

Wersja F-30 zazwyczaj wyposażona była w gwiazdowy motor Salmson Canton Unne o mocy 140 KM (103 kW), stały, chłodzony wodą. Wersja F-16 miała silnik gwiazdowy, rotacyjny Gnome o mocy 100 KM (73,6 kW).

Skrzydła

Płaty dwudźwigarowe, komora płatów była dwuprzęsłowa, płaty niedzielone. Dźwigary wykonane były z rur stalowych, a żebra drewniane. Stojaki łączące płaty w postaci rur stalowych, oprofilowanych drewnem. Skrzydła pokryte były płótnem. Lotki znajdowały się tylko na płacie górnym.

Stery

Spawane z rur stalowych, ze steram kierunku pływającym, bez statecznika.

Kadłub

Rolę kadłuba spełniała gondola załogi, pokryta sklejką i blachą aluminiową. W wersji F-30 gondola zawieszona była w przestrzeni między płatami, a w F-16 oparta była o płat dolny. Kratownica łącząca usterzenie z resztę samolotu wykonana była z rur stalowych. W F-30 podwozie pojedyncze, a w F-16 podwójne, w obydwu wersjach płoza ogonowa.

Uzbrojenie

Stanowisko strzelca w przedniej lub tylnej kabinie.

Dane taktyczno techniczne:

Farman

Jednostka miary

F-30.

F-16.

Wymiary:

 

 

Rozpiętość

m

15,81

13,76

Długość

m

8,65

8,6

Wysokość

m

3,60

---

Powierzchnia nośna

m2

48,00

35,00

Masa:

 

 

Własna

kg

830

410

Użytkowa

kg

350

240

Całkowita

kg

1180

650

Osiągi:

 

 

Vmax

km/h

136

90

Prędkość lądowania

km/h

60

---

Czas wznoszenia na 500 m

min

2,5

8,0

Czas wznoszenia na 1000 m

min

5,0

20,0

Pułap

m

4500

2500

Zasięg

km

540

220

Czas lotu

h

4,0

2,5

Źródła:

 Jankiewicz Z., Malejko J., Samoloty i śmigłowce wojskowe – F-H, Encyklopedia Lotnictwa Wojskowego, t. 8, Warszawa 1994.
 Morgała A., Samoloty wojskowe w Polsce 1918 – 1924, Warszawa 1997.


Fotografie:
http://www.airwar.ru/enc/other1/farmat15.html

Zobacz podobne artykuły: