Cooper Merian kpt. pil.

Autor: Sebastian Nowosad. Ostatnia aktualizacja May 30, 2017, 11:48 a.m.

Tagi:

Cooper Merian kpt. pil.

Urodzony 24.10.1893 r. w Jacksonville, w stanie Floryda, syn Johna. Pochodził ze starej rodziny amerykańskiej o silnych korzeniach patriotycznych. Pradziadek płk John Cooper był bohaterem amerykańskiej walki o niepodległość, znał Tadeusza Kościuszkę oraz Kazimierza Pułaskiego, z którymi brał udział w bitwie pod Savannah w 1779 r. W 1915 r. tuż przed promocją zrezygnował z nauki w Akademii Morskiej Stanów Zjednoczonych. Jako żołnierz piechoty Gwardii Narodowej przez rok walczył przeciwko Pancho Villi na granicy z Meksykiem. Później został przeniesiony do lotnictwa, po przeszkoleniu w Minneola Field jako pilot w 1918 r. został wysłany z Amerykańskim Korpusem Ekspedycyjnym na front francuski, gdzie dowodził atakiem samolotów podczas ofensywy St. Michel (20 Aerosquadron). W dniu 26.09.1918 r. został zestrzelony. Pomógł on wówczas porucznikowi Edmundowi C. Leonardowi wydostać się z płonącego wraku DH-4. Obaj lotnicy zostali pojmani i trafili do więziennego szpitala w okolicy Wrocławia. Za ten lot został odznaczony Distinguished Service Cross, którego nie przyjął z uwagi brak wyróżnienia 6 lotników, kolegów Coopera poległych w tych walkach. Po odzyskaniu wolności trafił do szpitala Czerwonego Krzyża w Neuilly we Francji. Po zakończeniu I Wojny Światowej zaciągnął się do Korpusu Herberta Hoovera, amerykańskiej organizacji zaangażowaną w pomoc żywnościową, medyczną i humanitarną zniszczonym wojną krajom europejskim.


Podczas pobytu we Lwowie poznał gen. Tadeusza Rozwadowskiego, a będąc w Warszawie w kwietniu 1919 r. został przedstawiony Naczelnikowi Państwa Józefowi Piłsudskiemu. Wówczas kapitan Cooper wyraził chęć wstąpienia do Wojska Polskiego. Po powrocie do Paryża namówił kilku amerykańskich lotników do służby w lotnictwie polskim. Dnia 2.08.1919 r. rozpoczął służbę w Wojsku Polskim. Początkowo był dowódcą klucza, nazwanego od grudnia 1919 r. „Oddziałem pościgowym im. Pułaskiego polsko-amerykańskiej Eskadry im Kościuszki”. Od 10.04.1920 r. wykonywał brawurowe loty wywiadowcze w głąb terytorium nieprzyjaciela (ataki na węzeł kolejowy w Czudnowie), w trakcie których zwalczał z nieznacznej wysokości oddziały bolszewików. Brał udział w licznych lotach grupowych, również jako zastępca dowódcy 7 EM. W dniu 26.04.1920 r. wspierał polską piechotę przy oswobodzenia zakładników na stacji w Berdyczowie. Dowodzona przez niego grupa samolotów zmusiła bolszewików do ustąpienia, czym bardzo pomógł polskim oddziałom. Dnia 30.05.1920 r. brał udział w akcji przeciwko statkom na Dnieprze w okolicy Tripola. Jeden z nich został zatopiony, a drugi - pancerny wyrzucony na brzeg.

W dniu 13.07.1920 r. podczas lotu wywiadowczego na linii Lwów–Hołub, w miejscowości Dybicze został zmuszony do lądowania i wzięty do niewoli sowieckiej. Trafił do obozu jenieckiego pod Moskwą, skąd udało mu się zbiec dopiero w 1921 roku. Do Warszawy wrócił już po podpisaniu traktatu pokojowego. Dnia 10.05.1921 r. będąc w stopniu podpułkownika został zwolniony ze służby w lotnictwie polskim.


Po powrocie do Stanów Zjednoczonych napisał kilka książek poświęconym jego służbie w lotnictwie polskim. Po wojnie został korespondentem prasowym oraz podróżnikiem. Rozpoczął także karierę w przemyśle filmowym, zakończoną w roku 1952 Oskarem przyznanym mu za całokształt działalności. Jednocześnie, w roku 1930 zostaje dyrektorem linii lotniczych Pan Am. W czasie II Wojny Światowej walczył jako pułkownik sił powietrznych armii amerykańskiej, będąc szefem sztabu Latających tygrysów (amerykańskich pilotów ochotników) broniących Chin przed atakami Japonii. W latach 1943-1954 był szefem sztabu 5 armii lotniczej USA, walczącej na Pacyfiku. Kpt. pil. Merian Cooper zmarł w 1973 r.


Za czyny bojowe z okresu wojny polsko-bolszewickiej odznaczony został Srebrnym Krzyżem Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 3024, Polową Odznaką Pilota nr 104 oraz Krzyżem Walecznych. Został uhonorowany również Krzyżem Polskich Żołnierzy z Ameryki.

Źródła:

T. Goworek, Pierwsze samoloty myśliwskie lotnictwa polskiego, Warszawa 1991.
R. F. Karolevitz, R. S. Fenn, Dług Honorowy. Amerykańscy piloci Eskadry Myśliwskiej im. Kościuszki w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920, Warszawa 2005.
Z. Kozak, Udział lotników amerykańskich w wojnie polsko-bolszewickiej, Biuletyn Wojskowej Służby Archiwalnej Nr 18, 1995 (wg tej publikacji kontrakty dotyczące służby amerykańskich lotników w Wojsku Polskim zostały podpisane w dniu 26.08.1919 r. w Paryżu z datą 1.09.1919 r.).
G. Łukomski, B. Polak, A. Suchcitz, Kawalerowie Virtuti Militari 1792-1945. Wykazy odznaczonych za czyny z lat 1863-1864, 1914-1945, Koszalin 1997.
M. Marczak, King Kong a sprawa polska, Newsweek Historia, Nr 1, zeszyt 2, 2011.
H. Mordawski, Polskie lotnictwo wojskowe 1918-1920. Narodziny i walka, Wrocław 2009.
K. A. Tarkowski, Lotnictwo polskie w wojnie z Rosją Sowiecką 1919-1920, Warszawa 1991 (wg tej publikacji został on zestrzelony w dniu 26 lipca).
J. Zieliński, W. Wójcik, Lotnicy-kawalerowie Orderu Wojennego Virtuti Militari, t. I. Wojna polsko-bolszewicka 1919-1920 r., Warszawa-Toruń 2005.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 15 z dn. 11.11.1928 r.

Zobacz podobne artykuły: