Crawford George Marter por. pil.

Autor: Sebastian Nowosad. Ostatnia aktualizacja May 30, 2017, 11:57 a.m.

Tagi:

Crawford George Marter por. pil.

Urodzony w 1896 r. w Bristolu w stanie Pensylwania, z zawodu inżynier górnik. W maju 1917 r. został powołany do służby w wojskach lotniczych. Po wstępnym przeszkoleniu w Massachusetts Institute of Thechnology, został skierowany do Minneola Field na Long Island na naukę pilotażu. Już jako pilot trafił do Francji. Zanim został przydzielony do formacji bojowych odbył przeszkolenie w centrum treningowym w Issoudon. W okresie od początku listopada 1917 r. do początku stycznia 1918 r. był pilotem 1 EL. Następnie latał w barwach 20 EN. W dniu 12.09.1918 r w czasie lotu obserwacyjnego nad terytoriom niemieckim jego maszyna została zestrzelona i pil. Crawford dostał się do niewoli. Po odzyskaniu wolności, od 1.12.1918 r. do końca sierpnia 1919 r. pracował w Wojskowej Misji Amerykańskiej w państwach bałtyckich.


W lotnictwie polskim służył od września 1919 r., w 7 eskadrze kościuszkowskiej jako pilot (przynależał do klucza dowodzonego przez kpt. pil. M. Coopera), a od sierpnia 1920 r. jako jej dowódcą. Odznaczył się w samotnych lotach wywiadowczych w głąb terytorium wroga, dostarczając przy tym zawsze cennych informacji. W trakcie drugiego wylotu w dniu 10.05.1920 r. zaatakował największy ze siedmiu statków na Dnieprze, w okolicy Czerkas. Załoga sowiecka odpowiedziała silnym ogniem, jednak celne serie z karabinów pil. Crawford zapaliły przepełniony sprzętem i żołnierzami statek. Załoga ratowała się skacząc do rzeki. W okresie od 9-26.05.1920 r. odbył 10 podobnych lotów. W dniu 25.05 tegoż roku atakował kawalerię bolszewicką w okolicy Talnoje (na wschód od Humania), zadając jej ciężkie straty. W dniu 18.07.1920 r., podczas lotu nad rzekę Horyń, jego samolot został ostrzelany z sowieckich k.m. Pocisk przestrzelił główny zbiornik paliwa jego samolotu, silnik zgasł i pilot musiał natychmiast lądować na przygodnym terenie. Zdołał jednak naprawić prowizorycznie uszkodzenie, wystartować i wylądować awaryjnie w Łucku, skąd wrócił do oddalonego o 40 km własnego lotniska.


Rozkazem Ministra Spraw Wojskowych z dnia 12.03.1921 r. otrzymał prawo noszenia odznaki pilota wraz z przysługującym tytułem na czas służby w Wojskach Lotniczych. W maju 1921 roku został awansowany do stopnia majora. Odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 2949 (w dniu 2.10.1920 r.), Polową Odznaką Pilota nr 106 oraz Krzyżem Walecznych. Został uhonorowany również Krzyżem Polskich Żołnierzy z Ameryki.

Źródła:

R. F. Karolevitz, R. S. Fenn, Dług Honorowy. Amerykańscy piloci Eskadry Myśliwskiej im. Kościuszki w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920, Warszawa 2005.
Z. Kozak, Udział lotników amerykańskich w wojnie polsko-bolszewickiej, Biuletyn Wojskowej Służby Archiwalnej Nr 18, 1995.
G. Łukomski, B. Polak, A. Suchcitz, Kawalerowie Virtuti Militari 1792-1945. Wykazy odznaczonych za czyny z lat 1863-1864, 1914-1945, Koszalin 1997.
H. Mordawski, Polskie lotnictwo wojskowe 1918-1920. Narodziny i walka, Wrocław 2009.
J. Pawlak, Polskie eskadry w latach 1918-1939, Warszawa 1989.
K. A. Tarkowski, Lotnictwo polskie w wojnie z Rosją Sowiecką 1919-1920, Warszawa 1991.
J. Zieliński, W. Wójcik, Lotnicy-kawalerowie Orderu Wojennego Virtuti Militari, t. I. Wojna polsko-bolszewicka 1919-1920 r., Warszawa-Toruń 2005.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 10 z dn. 12.03.1921 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 35 z dn. 2.06.1923 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 15 z dn. 11.11.1928 r.

Zobacz podobne artykuły: