Bilażewski (Bilarzewski)* Zdzisław Karol Teodor por. obs.

Autor: Sebastian Nowosad. Ostatnia aktualizacja June 12, 2017, 5:52 a.m.

Tagi:

Bilażewski (Bilarzewski)* Zdzisław Karol Teodor por. obs.

Urodzony 1.11.1893 r. w Miłosławicach, syn poznańskiego prokuratora Jana Bilażewskiego i Joanny z domu Müller. W 1914 r. kończył Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu następne 4 semestry na Politechnice w Berlinie. W 1916 r. wcielony został do zapasowego oddziału lotniczego nr 11, stacjonującego we Wrocławiu. W późniejszym czasie skierowany został na kurs obserwatorów radiotelegrafistów lotników do Królewca. Od listopada służył w stacji radiowo–telegraficznej w Winiarach oraz Komendzie Miasta Poznania.


W dniu 27.12.1918 r. wstąpił w szeregi powstańców wielkopolskich, brał udział w walkach na terenie Poznania. W dniu 17.01.1919 r. wstąpił do lotnictwa Wojska Wielkopolskiego. Będąc na Stacji Lotniczej w Ławicy ukończył kurs obserwatora lotniczego. W kwietniu 1919 r. awansował do stopnia sierżanta. Po wybuchu wojny polsko–bolszewickiej służył jako adiutant w 4 EWlkp. Od dnia 1.05.1920 r. walczył w składzie 15 EM (jako jedyny obserwator tej eskadry). Szczególnie odznaczył się w dniu 27.05.1920 r. Tego dnia odbył 6 lotów bojowych, mających na celu bolszewickie pociągi pancerne. Pomimo silnego ostrzału, na skutek którego samolot został kilkakrotnie trafiony por. obs. Bilażewski nakazał pilotowi utrzymanie pułapu około 600 m dzięki czemu mógł celnie przeprowadzić bombardowanie. Podczas tych 6 lotów zrzucił 38 bomb. Jego zaciekłe ataki miały zasadniczy wpływ na zniszczenie i zdobycie pociągów pancernych „Bela Kun” oraz „Krasnyj Chrestjanin” przez piechotę 12 Dywizji. Ponadto por. obs. Bilażewski wsławił się jako zwiadowca, przynosząc z każdego odbytego lotu niezwykle cenne informacje. W październiku 1920 r., będąc w stopniu podporucznika, otrzymał prawo noszenia odznaki obserwatora wraz z przysługującym tytułem na czas służby w wojskach lotniczych.


Za niezłomną postawę odznaczony został Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 8108 oraz trzykrotnie Krzyżem Walecznych. Po zakończeniu działań wojennych odszedł do cywila i podjął studia na wydziale prawa Uniwersytetu Poznańskiego.


W dniu 6.01.1923 r., w winiarni "Carlton" w Poznaniu, Zdzisław Bilażewski obraził słownie grupę oficerów 15 Pułku Ułanów Poznańskich, nazywając ich m. in. "koniokradami". Miało to związek z niewyjaśnioną śmiercią jego starszego brata, por. Tadeusza Bilażewskiego, który według oficjalnej wersji popełnił samobójstwo 17.11.1920 r. niedaleko Horyni. Większość źródeł wiąże śmierć Tadeusza Bilażewskiego z rzekomym wykryciem przez niego afery dotyczącej malwersacji finansowych, m. in. handlu wojskowymi końmi, do jakich dochodziło w 15 Pułku Ułanów. Słowna zaczepka Zdzisława Bilażewskiego doprowadziła do szamotaniny, podczas której spoliczkowany por. Leon Pruszanowski wyciągnął rewolwer Nagant i czterokrotnie wystrzelił w kierunku por. Bilażewskiego, który zginął na miejscu. Por. Pruszanowskiego i por. Janusza Kapuścińskiego zatrzymano, i postawiono przed sądem. Wyrokiem Sądu Wojskowego zostali oni uniewinnieni, bowiem zgodnie z ówczesnym kodeksem honorowym w obronie swego honoru i munduru mieli prawo użyć broni, nawet wobec bezbronnego. Por. Bilażewski spoczywa na cmentarzu w Ujściu nad Notecią.


Po okazałym pogrzebie zamordowanego nastąpił bojkot towarzyski oficerów 15 Pułku Ułanów, a wkrótce potem dowództwo garnizonu zakazało oficerom odwiedzania lokali publicznych. Polową Odznakę Obserwatora nadano mu pośmiertnie, w 1928 roku.

Źródła:

Ł. Kielban, Ciemna strona oficerskiego honoru – zabójstwo w „Carltonie”, http://czasgentlemanow.pl/2012/01/ciemna-strona-oficerskiego-honoru-zabojstwo-w-carltonie/ (3.09.2012 r.).
E. Lewandowski, Garść wspomnień z walk dawnej 15. myśliwskiej eskadry lotniczej (Obecnie 132), [w:] Księga pamiątkowa 3-go Pułku Lotniczego 1918-1928, Poznań 1928.
* G. Łukomski, B. Polak, A. Suchcitz, Kawalerowie Virtuti Militari 1792-1945. Wykazy odznaczonych za czyny z lat 1863-1864, 1914-1945, Koszalin 1997.
H. Mordawski, Polskie lotnictwo wojskowe 1918-1920. Narodziny i walka, Wrocław 2009.
E. Tomkowiak, Bilażewski Zdzisław,[w:] Kawalerowie Virtuti Militari1792-1945. Słownik biograficzny, t. II (1914-1921), cz. I, red. B. Polak, Koszalin 1991.
J. Zieliński, W. Wójcik, Lotnicy-kawalerowie Orderu Wojennego Virtuti Militari, t. I. Wojna polsko-bolszewicka 1919-1920 r., Warszawa-Toruń 2005.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 40 z dn. 20.10.1920 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 10 z dn. 12.03.1921 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 40 z dn. 23.11.1921 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 41 z dn. 27.10.1922 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 15 z dn. 11.11.1928 r.

Zobacz podobne artykuły: