Toruń Władysław ppłk. obs. inż.

Autor: Sebastian Nowosad. Ostatnia aktualizacja June 5, 2017, 3:09 p.m.

Tagi:

Toruń Władysław ppłk. obs. inż.

Urodzony 7.07.1889 r. w Nowym Sączu, syn Wojciech i Katarzyny. Po ukończeniu szkoły realnej we Lwowie, rozpoczął studiował na Politechnice Lwowskiej na wydziale budowy maszyn. Po zaliczeniu 3 lat studiów został powołany do służby wojskowej w marynarce Austro-Węgier. W dniu 1.10.1911 r. rozpoczął naukę w szkole jednorocznych ochotników, a następnie odbył służbę na krążowniku „St. Georg”. W 1912 r. brał udział w wojnie bałkańskiej (na okręcie „Gea”). Jeszcze przed rozpoczęciem Wielkiej Wojny Władysław Toruń ukończył studia i rozpoczął działalność niepodległościową w Związku Strzeleckim (do którego należał od 1909 r.) oraz w Związku awiatycznym studentów Politechniki Lwowskiej. Po wybuchu wojny służył ponownie na krążowniku „St. Georg”, następnie w batalionie piechoty morskiej i artylerii fortecznej w bazie Pola. W sierpniu 1916 r. przeniesiono go do „Marine Seefliegerkorps” i przydzielono do bazy w Sebenico. Po przeszkoleniu został obserwatorem w lotnictwie morskim, w którym, do października 1918 r. wylatał blisko 1000 godzin (w tym 24 loty pięciogodzinne).


W październiku 1918 r., przebywał na urlopie we Lwowie gdzie wstąpił do formowanych oddziałów polskich planujących przejęcie miejscowego lotniska (w obliczu klęski Austro-Węgier). Wraz z lotnikami: Stefanem Bastyrem i Januszem de Beaurain oraz lwowskimi studentami i robotnikami opanował lotnisko Lewandówka w dniu 2.11.1918 r. i brał udział w sformowaniu lotniczej jednostki do zapewnienia łączności Lwowa z resztą kraju (II Eskadra Bojowa). W dniu 7.11.1918 r. wraz ze Stefanem Stecem podczas lotu nad Lwowem zbombardowali stanowisko artylerii ukraińskiej na Wysokim Zamku, bastion Cytadeli od ul. Pełczyńskiej, tor kolejowy przy Podzamczu oraz zmusili do odwrotu pociąg wojskowy nadjeżdżający od strony Krasnego. W ciągu następnych tygodni brał udział w walkach o Lwów w składzie nowo sformowanej 2 Eskadry lwowskiej, uczestnicząc w lotach bojowych i zajmując się obsługą samolotów. Do końca listopada wykonał 27 lotów, najwięcej spośród lwowskich obserwatorów. W dniu 26.11.1918 r. wraz z por. Stecem odbyli lot z raportem dot. obrony Lwowa dla Naczelnika Państwa, Józefa Piłsudskiego. Brał udział w dalszych walkach wokół Lwowa, m.in. grupowym nalocie na pozycje ukraińskie pod Kulikowem w dniu 14.05.1919 r. W maju 1919 r. objął dowództwo nad III Ruchomym Parkiem Lotniczym oraz warsztatami lotniczymi we Lwowie. W czerwcu tegoż roku został uroczyście udekorowany Krzyżem Walecznych. Następnie został kierownikiem połączonych III Parku Lotniczego (po przeniesieniu go do Krakowa) i warsztatów II Parku na lotnisku Rakowice. Pod jego kierownictwem, a z inicjatywy Stefana Steca, podjęto w Krakowie krajową produkcję samolotów Brandenburg C I Phoenix.


Po zakończeniu wojny polsko–bolszewickiej, już w stopniu majora, został mianowany komendantem II Parku Lotniczego w 2 PL. Dnia 4.10.1922 r., służąc w stopniu podpułkownika, objął kierownictwo CWL w Warszawie. Ppłk obs. inż. Władysław Toruń zmarł 9.08.1924 r. Został pochowany obok swych przyjaciół kpt. Bastyra i mjr. Steca na lwowskim cmentarzu.

Za wybitne czyny bojowe w okresie wojen 1918-1920 odznaczony został m.in. Srebrnym Krzyżem Orderu Wojennego Virtuti Militari, Krzyżem Walecznych (trzykrotnie) oraz Polową Odznaką Obserwatora.

Źródła:

J. Butkiewicz, Władysław Toruń, Lotnictwo z szachownicą Nr 12.
Ku czci poległych lotników. Księga pamiątkowa, pod red. M. Romeyko, Warszawa 1933.
A. Olejko, Udział lotnictwa w wojnie polsko-ukraińskiej 1918-1919 r., Lotnictwo Nr 11, 2008.
J. Pawlak, Polskie eskadry w latach 1918-1939, Warszawa 1989.
S. Pietruski, Lwowskie loty, Lotnictwo z szachownicą nr 1, 2002.
S. Pietruski, Lwowskie loty część 2, Lotnictwo z szachownicą nr 2, 2002.
A. Przedpełski, Stec Stefan Stanisław, Polski Słownik Biograficzny, T. 43, Warszawa-Kraków 2004-2005.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 32 z dn. 02.04.1924 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 15 z dn. 11.11.1928 r.
Rocznik oficerski 1923, Ministerstwo Spraw Wojskowych - Oddział V Sztab Generalny, Warszawa 1923.

Zobacz podobne artykuły: