Dziama Teofil Bogumił płk pil.

Autor: Sebastian Nowosad. Ostatnia aktualizacja Oct. 11, 2017, 7:10 a.m.

Tagi:

Dziama Teofil Bogumił płk pil.

Urodzony 5.01.1895 r. w Zalesiu, syn Emila i Aliny. W czasie I Wojny Światowej walczył w Legionach Polskich, do których wstąpił na ochotnika w sierpniu 1914 r. Od dnia 5.05.1915 r. był dowódcą plutonu, a od 30.08.1917 pełnił funkcję dowódcy kompanii 2 Pułku Piechoty. Od połowy września 1917 r. do 4.11.1918 r. służył w austriackim 40 Pułku Piechoty, następnie trafił do włoskiej niewoli.


W dniu 24.12.1918 r. wstąpił do Armii Polskiej we Włoszech, następnie dnia 10.03 1919 r. wyjechał do Francji gdzie został dowódcą kompanii w 2 Pułku Strzelców. Od 10.05.1919 r. rozpoczął szkolenie lotnicze w Niższej Szkole Pilotażu w Istres, a od 6.09 tegoż roku w Wyższej Szkole Pilotażu w Avord. Po powrocie do Polski został przydzielony do 582 Eskadry Salmsonów. Od 10.06.1920 r. przeniesiony został do 17 EL w Warszawie. Z dniem 1.04.1920 r. został zatwierdzony w stopniu kapitana (Dekret Naczelnego Wodza L. 2299 z dnia 9.09.1920 r.). W sierpniu 1920, w czasie bitwy warszawskiej, przydzielony został do 16 EW. Na początku września eskadra przelokowana została na lotnisko koło Białegostoku i podporządkowana dowódcy 2 Armii. W dniu 19.09.1920 r. odbył prawie 4 godzinny lot z lotniska Barszczówka do Lidy. W trakcie tego lotu zaatakował tabory bolszewickie wjeżdżające do miasta, wykonał również cenne fotografie przeciwnika. W drodze powrotnej zaatakował pociąg z transportem żołnierzy. Dnia 16.09.1920 r. pod silnym ostrzałem nieprzyjaciela wykonał zwiad fotograficzny mostów na Niemnie. Na szczególne uznanie zasługują dwa loty z dnia 25.09 tegoż roku. Pierwszy, pomimo niesprzyjających warunków atmosferycznych zaatakował bolszewików w Grodnie. W trakcie drugiego z lotów zrzucił 6 bomb i wystrzelił 700 naboi siejąc popłoch we wrogich szeregach. W dniu następnym w okolicy Skidla atakował wroga pod silnym ostrzałem z ziemi, lot trwał około 3,5 h. W dniu 1.10.1920 r., podczas bombardowania przeciwnika we wsi Horeliszka, samolot pil. Dziamy zaatakowany został przez 3 maszyny sowieckie. Zaciekle broniąca się załoga polska zmusiła do lądowania jedną z maszyn bolszewickich, reszta musiała odstąpić od ataku. Polski samolot otrzymał 6 postrzałów, załoga wystrzeliła prawie cały zapas amunicji (około 900 sztuk) i wróciła na lotnisko dopiero po wykonaniu pierwotnie powierzonego zadania. Kilka dni później skutecznie zbombardował i ostrzelał z k.m. pociąg pancerny nieprzyjaciela. W dniu 5.11.1920 r. przeprowadził nalot na kowieńskie lotnisko Poniemunie.


W październiku 1920 r., będąc w stopniu podporucznika, otrzymał odznakę i tytuł pilota na czas służby w wojskach lotniczych. Dnia 10.12.1921 r. został dowódcą 7 EM, z dniem 1.09.1922 r. przeniesiony został z 2 do 1 PL w Warszawie. W styczniu 1923 r. skierowano go do Departamentu IV Żeglugi Powietrznej, a następnie (od 26.VII.1924 r.) pełnił służbę w Wyższej Szkole Pilotażu. Od 13.09.1925 r., już w stopniu majora, powrócił do Departamentu IV Żeglugi Powietrznej. W roku 1926 przeniesiony został do kadry oficerów lotnictwa, a w marcu 1927 r. został dowódcą III dyonu w 1 PL. W listopadzie 1928 r. został przeniesiony do Departamentu Lotnictwa M.S.Wojsk. W styczniu 1930 r. został przydzielony na trzymiesięczny kurs oficerów sztabowych lotnictwa przy Wyższej Szkole Wojennej. W listopadzie 1930 r. został członkiem zarządu Aeroklubu Warszawskiego. W styczniu 1931 r. został zastępcą dowódcy 1 PL. W roku 1933 r. wyznaczony na stanowisko dowódcy dyonu w 1 PL. Z dniem 1.01.1934 r. awansowany na stopień podpułkownika. W stan spoczynku został przeniesiony z dniem 30.04.1935 r., natomiast w roku 1938 został przeniesiony do Dowództwa Lotnictwa M.S.Wojsk. jako oficer dyspozycyjny.


W czasie okupacji niemieckiej zaangażował się w działalność konspiracyjną. Na początku 1942 r. został aresztowany przez Gestapo i w dniu 17.04.1942 r. przewieziony z Pawiaka do Oświęcimia, gdzie brał czynny udział w obozowej organizacji konspiracyjnej. Zdekonspirowany został osadzony w celi śmierci i rozstrzelany 11.10.1943 r. (25.10.1943 r.*)


Za wybitne zasługi w czasie wojny polsko-bolszewickiej odznaczony został m.in.: Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 8119, dwukrotnie Krzyżem Walecznych, Polową Odznaką Pilota nr 16, Krzyżem Zasługi Wojsk Litwy Środkowej oraz francuską, czechosłowacką i włoską odznaką pilota.

Źródła:

O. Cumft, H. K. Kujawa, dz. cyt., s. 173; 66 lat temu hitlerowcy zamordowali w Auschwitz 54 wybitnych wojskowych, społeczników i polityków, http://www.faktyoswiecim.pl/index.php/inny-format/historia/1858-66-lat-temu-hitlerowcy-zamordowali-w-auschwitz-54-wybitnych-wojskowych-spolecznikow-i-politykow (20.08.2012 r.).
H. Kujawa, Księga lotników polskich poległych, zamordowanych i zaginionych w latach 1939-1946. T. I. Polegli w kampanii wrześniowej, pomordowani w ZSRR i w innych okolicznościach podczas okupacji, rkps w zbiorach autora.
G. Łukomski, B. Polak, A. Suchcitz, Kawalerowie Virtuti Militari 1792-1945. Wykazy odznaczonych za czyny z lat 1863-1864, 1914-1945, Koszalin 1997.
H. Mordawski, Polskie lotnictwo wojskowe 1918-1920. Narodziny i walka, Wrocław 2009.
K. Sławiński, Lotnisko Mokotowskie w Warszawie, Biblioteczka Skrzydlatej Polski, Warszawa 1981.
K. A. Tarkowski, Lotnictwo polskie w wojnie z Rosją Sowiecką 1919-1920, Warszawa 1991.
J. Zieliński, W. Wójcik, Lotnicy-kawalerowie Orderu Wojennego Virtuti Militari, t. I. Wojna polsko-bolszewicka 1919-1920 r., Warszawa-Toruń 2005 (wg tej publikacji został on aresztowany już w październiku 1940 r. i w kwietniu 1941 r. przewieziony do Oświęcimia , gdzie został rozstrzelany wraz z ppłk. Juliuszem Gilewiczem w dniu 11.10.1943 r.)
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 36 z dn. 22.09.1920 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 40 z dn. 20.10.1920 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 28 z dn. 19.08.1922 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 41 z dn. 27.10.1922 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 18 z dn. 28.03.1923 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 92 z dn. 13.09.1925 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 12 z dn. 3.03.1926 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 42 z dn. 11.10.1926 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 9 z dn. 17.02.1927 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 14 z dn. 5.11.1928 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 1 z dn. 21.01.1930 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 1 z dn. 28.01.1931 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 5 z dn. 11.04.1933 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 6 z dn. 5.03.1934 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 8 z dn. 8.06.1935 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 15 z dn. 11.11.1928 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 19 z dn. 12.12.1929 r.
Dziennik Rozkazów Wojskowych, Nr 98 z dn. 26.09.1924 r.
Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928.
Rocznik Oficerski 1932, Ministerstwo Spraw Wojskowych Biuro Personalne, Warszawa 1932.

Zobacz podobne artykuły: