Gilewicz Juliusz ppłk pil.

Autor: Sebastian Nowosad. Ostatnia aktualizacja May 23, 2017, 5:54 p.m.

Tagi:

Gilewicz Juliusz ppłk pil.

Urodził się 1.11.1890 r. w Białopolu w powiecie berdyczowskim na Ukrainie, syn Mieczysława i Amelii. Po ukończeniu w 1909 r. gimnazjum w Żytomierzu studiował na wydziale medycznym (6 semestrów) i prawnym (2 semestry) Uniwersytetu św. Włodzimierza w Kijowie. Studiów nie ukończył ze względu na wybuch I Wojny Światowej. W styczniu 1915 r., został powołany do służby w wojsku rosyjskim i skierowany do szkoły pilotów w Gatczynie. Po jej ukończeniu przydzielony został do 3 eskadry, z którą wyruszył na front. We wrześniu 1917 r. wstąpił do oddziału lotniczego I Korpusu Wschodniego gen. Dowbora-Muśnickiego.


W październiku 1919 r. wstąpił do Wojska Polskiego, do 6 EL gdzie został szefem pilotów. Od stycznia 1920 r. do 21.04.1921 r. był dowódcą 5 EL. Dekretem Naczelnego Wodza Wojsk Polskich L. 2164 z dnia 4.06.1920 r. zatwierdzony warunkowo w stopniu podporucznika wojsk lotniczych. Rozkazem Ministra Spraw Wojskowych L.1149 przydzielony został do 5 EL. Dekretem Naczelnego Wodza L. 3415 z dnia 06.12.1921 r. nadano mu stopień kapitana.

W akcji lotniczej pod Wapniarką 3, 4 i 7 czerwca 1920 r. przyczynił się do unieruchomienia nieprzyjacielskich pociągów pancernych, poprzez celne zbombardowanie torów. Brał udział w walkach przeciw kawalerii Budionnego. W akcji pod Żmerynką i Barem odpierał ataki bolszewickich pociągów pancernych. Dnia 11.07.1920 r. odnalazł odciętą 12 Dywizję Piechoty, zrzucił rozkazy od Dowództwa Armii, jednocześnie poinformował odcięty oddział o ruchach wrogich wojsk. Dnia 21.06.1920 r. zaatakował z niskiego pułapu pociągi pancerne przeprawiające się przez rzekę Zbrucz w miejscowości Wołoczyska. W efekcie jego ataków jeden z pociągów został uszkodzony.


Po zakończeniu działań wojennych, jeszcze w 1921 r. był dowódcą 1 Ruchomego Parku Lotniczego oraz, na krótko, szefem pilotów Wyższej Szkoły Pilotów w Grudziądzu. Rozkazem Ministra Spraw Wojskowych L. 2145 z 1922 r. przyznano mu tytuł i odznakę pilota za czas służby w Wojskach Lotniczych. Od dnia 1.01.1922 r. był kierownikiem oddziału technicznego w Wyższej Szkole Lotników w Poznaniu. Awansowany na stopień majora z dniem 15.08.1924 r. Był dowódcą III dywizjonu myśliwskiego (eskadry 123 i 124), który wszedł w skład sformowanego 4 PL w Toruniu. Z dniem 1.03.1925 r. mjr Gilewicz został zatwierdzony na stanowisku komendanta parku w 4 PL. Następnie pełnił stanowisko dowódcy dyonu tegoż pułku oraz (od czerwca 1927 r.) objął stanowisko kwatermistrza. W końcu 1927 r. został przydzielony na czteromiesięczny kurs dla oficerów sztabowych lotnictwa przy Centrum Wyższych Studiów Wojskowych w Warszawie (z dniem 1.12.1927 r.). W drugiej połowie 1929 r. był dowódcą dywizjonu szkolnego 2 Pułku Lotniczego w Krakowie. Następnie został przeniesiony do Departamentu Aeronautyki M.S.Wojsk., a w marcu 1931 r. przeniesiony do 4 PL na stanowisko dowódcy dyonu. W marcu 1933 r. wrócił do Torunia i został komendantem 4 Bazy Lotniczej, kwatermistrzem i zastępcą dowódcy 4 Pułku Lotniczego. Był również współorganizatorem i członkiem zarządu Aeroklubu Pomorskiego w Toruniu. Po przejściu w stan spoczynku pozostał w Warszawie, gdzie był kierownikiem wydziału nawigacji i personelu latającego PLL „LOT”.


Po wybuchu II Wojny Światowej działał w konspiracji. Na przełomie 1939-1940 r. utworzył grupę podziemną złożoną przede wszystkim z byłych pracowników PLL LOT, Aeroklubu Warszawskiego oraz Państwowych Zakładów Lotniczych na Okęciu. W 1941 r. Gilewicz został aresztowany przez Gestapo i w dniu 17.04.1942 r. z transportem 461 więźniów wywieziony do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu. Za przynależność do tajnej organizacji obozowej został osadzony w celi śmierci i zamordowany 11.10.1943 r.


Ppłk pil. Juliusz Gilewicz odznaczony został m.in. Srebrnym Krzyżem Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 8115, Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Walecznych, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921 oraz Polową Odznaką Pilota nr 20. Uhonorowany został także francuską, rumuńską oraz czechosłowacką odznaką pilota.

Źródła:

O. Cumft, H. K. Kujawa, Księga lotników polskich poległych, zmarłych i zaginionych 1939-1946, Warszawa 1989.
A. Cyra, Ppłk lotnictwa Juliusz Gilewicz (1890-1943),
http://pl.auschwitz.org/m/index.php?option=com_content&task=view&id=35&Itemid=12;%20http://www.nowosci.com.pl/look/nowosci/article.tpl?IdLanguage=17&IdPublication=6&NrIssue=1804&NrSection=1&NrArticle=210761&IdTag=2067 (20.08.2012 r.).
Ku czci poległych lotników. Księga pamiątkowa, pod red. M. Romeyko, Warszawa 1933.
H. Kujawa, Księga lotników polskich poległych, zamordowanych i zaginionych w latach 1939-1946. T. I. Polegli w kampanii wrześniowej, pomordowani w ZSRR i w innych okolicznościach podczas okupacji, rkps w zbiorach autora (autor podaje, że został on rozstrzelany 25.10.1943 r.).
G. Łukomski, B. Polak, A. Suchcitz, Kawalerowie Virtuti Militari 1792-1945. Wykazy odznaczonych za czyny z lat 1863-1864, 1914-1945, Koszalin 1997.
H. Mordawski, Polskie lotnictwo wojskowe 1918-1920. Narodziny i walka, Wrocław 2009.
T. Ruciński, Lotnisko w Grudziądzu część 1, Lotnictwo z szachownicą nr 37, 2010.
K. A. Tarkowski, Lotnictwo polskie w wojnie z Rosją Sowiecką 1919-1920, Warszawa 1991.
J. Zieliński, W. Wójcik, Lotnicy-kawalerowie Orderu Wojennego Virtuti Militari, t. I. Wojna polsko-bolszewicka 1919-1920 r., Warszawa-Toruń 2005.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 22 z dn. 16.06.1920 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 41 z dn. 06.12.1921 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 1 z dn. 26.01.1922 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 41 z dn. 27.10.1922 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 131 z dn. 17.12.1924 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 42 z dn. 10.04.1925 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 16 z d. 11.06.1927 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 28 z dnb. 23.12 1927 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 14 z dn. 5.11.1928 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 15 z dn. 11.11.1928 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 2 z dn. 19.03.1931 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 3 z dn. 26.03.1931 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 8 z dn. 11.11.1931 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 5 z dn. 11.04.1933 r.
Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928.

Zobacz podobne artykuły: