Pawlikowski Stefan gen. bryg. pil. inż.

Autor: Sebastian Nowosad. Ostatnia aktualizacja July 2, 2017, 10:16 a.m.

Tagi:

Pawlikowski Stefan gen. bryg. pil. inż.

Urodzony 11.10.1896 r. w Kozłowie, syn Władysława i Józefy. Uczył się w Smoleńsku oraz Wilnie, maturę uzyskał w Moskwie. Od 1.08.1914 r. służy w wojsku carskim. Ukończył Lotniczą Szkołę Techniczną im. prof. Żukowskiego, po czym został wysłany na dalsze szkolenie do Francji. Na miejscu stawił się 1.03.1917 r., skierowano go do Szkoły Pilotażu Myśliwskiego w Avord. Już 12.07 tegoż roku uzyskał dyplom pilota myśliwskiego, a kilka dni później, 28.07.1917 r. został ranny w wypadku lotniczym i przez osiem miesięcy przebywał w szpitalu. Po hospitalizacji przydzielony został do 96 EM na stanowisko adiutanta dowódcy. Od dnia 15.11.1918 r. przeniesiony został do rezerwy lotnictwa armii gen. Hallera. W dniu 1.02.1919 r. uzyskał awans na stopień podporucznika.


W dniu 8.05.1919 r. powrócił wraz z Błękitną Armią do Polski jako pilot 59 Eskadry Breguetów (dalej EBre). Początkowo służył jako oblatywacz w CWL. Od 8.04.1920 r. służył w barwach 19 EM. W dniu 15.04 tegoż roku wraz ze swoją jednostką wyruszył na front. W dniu 14.05.1920 r. lecąc na samolocie typu SPAD stoczył walkę powietrzną nad Borysowem. W trakcie konfrontacji lotnik sowiecki z dywizjonu Szyrinkina, lecący również na SPAD’ie, zaczął obniżać pułap i pod wpływem ostrzału ppor. Pawlikowskiego dawał znaki, że się poddaje. Z braku amunicji pil. Pawlikowski pozwolił nieprzyjacielowi wylądować na terenie neutralnym pomiędzy walczącymi stronami. Dnia 18.05.1920 r. wyleciał na spotkanie trzem sowieckim maszynom nad Borysowem, jednak nie napotkawszy samolotów bolszewickich kontynuował lot w kierunku na Krupek. Podczas lotu zauważył balon obserwacyjny na wysokości 1000 m i puścił się do ataku. Po pierwszych seriach zacięła się broń pokładowa, a jednocześnie ogień otworzyła artyleria nieprzyjacielska. W końcu udało mu się usunąć usterkę, celnie ostrzelał balon pociskami zapalającymi. Po zniszczeniu jednostki wroga szczęśliwie powrócił na lotnisko. W trakcie trwania wojny polsko–bolszewickiej wykonał 27 lotów bojowych, uzyskał trzy zestrzelenia: samolot i 2 balony (drugi balon w dniu 20.05.1920 r.).


Dekretem Naczelnego Wodza L. 2151 z dnia 20.05.1920 r. został warunkowo zatwierdzony w stopniu podporucznika wojsk lotniczych i otrzymał przydział służbowy do 162 EL. W dniu 5.02.1921 r. otrzymał awans na stopień porucznika, z początkiem marca pracował jako oblatywacz w zakładach lotniczych. Dnia 24.10 tegoż roku został urlopowany z wojska i latał jako pilot cywilny na linii Warszawa – Paryż. Do służby w lotnictwie wojskowym powrócił w połowie kwietnia 1922 r., 31.08 skierowany został do Wyższej Szkoły Pilotażu w Grudziądzu. Po ukończeniu szkoły, od dnia 2.05.1924 r. odjął dowództwo nad 7 EM. Od 10.01.1926 r. służył w 2 PL, a następnie od 7.06 tegoż roku w 1 PL. Od dnia 11.06.1926 r. dowodził III Dywizjonem Myśliwskim. W czerwcu 1927 r. został przeniesiony do kadry oficerów lotnictwa. W połowie tegoż roku. został skazany za zabójstwo w obronie honoru oficera. Po odbyciu kary (zakończonej 30.06.1928 r.) został przydzielony do 2 PL i od 8.03.1929 dowodził 122 EM. Od połowy lipca 1929 r. dowodził Dywizjonem Myśliwskim w 3 PL. Z dniem 1.01.1930 r. został awansowany na stopień majora. W marcu 1930 r. wyznaczony na stanowisko dowódcy dyonu w 3 PL. W czerwcu 1934 r. został przeniesiony do 1 PL w Warszawie (na stanowisko dowódcy dyonu), w którym od sierpnia 1938 r. do sierpnia 1939 r. pełnił funkcję dowódcy.


We wrześniu 1939 r. został dowódcą Brygady Pościgowej (zorganizowanej w oparciu o istniejące Zgrupowanie Myśliwskie przy 1 PL w Warszawie) i do 7.09.1939 r. brał udział w walkach w obronie stolicy. Później przedostał się do Francji, gdzie objął dowództwo nad Polską Bazą Lotniczą w Lyon-Bron (był komendantem Centrum Szkolenia Lotniczego). Na Froncie Francuskim zestrzelił jeden niemiecki samolot. Po klęsce Francji ewakuował się do Wielkiej Brytanii i został dowódcą Bazy Lotniczej w Blackpool. W późniejszym czasie pełnił funkcję oficera łącznikowego Inspektoratu Polskich Sił Powietrznych przy brytyjskim dowództwie lotnictwa myśliwskiego. W dniu 15.05.1943 r. zginął podczas walki powietrznej wykonując lot bojowy w składzie 315 Dywizjonu Myśliwskiego. Pochowany został w Meauvaines w Normandii.


Rozkazem Naczelnego Wodza został w dniu 1.01.1964 r. awansowany do stopnia generała brygady. Za okres wojny z bolszewikami odznaczony został Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari nr 3226 i Polową Odznaką Pilota nr 34. Ponadto czterokrotnie Krzyżem Walecznych, Krzyżem Kawalerskim Polonia Restituta V klasy, Złotym Krzyżem Zasługi, Orderem Imperium Brytyjskiego (OBE) III klasy, francuskiej Legii Honorowej i Croix de Guerre (Krzyżem Wojennym), a także Krzyżem Komandorskim II klasy szwedzkiego Orderu Królewskiego „Wazy”. Ponadto uhonorowany został odznaczeniami brytyjskimi, francuskimi, włoskimi oraz rumuńskimi.

Źródła:

Aleja gwiazd lotnictwa polskiego, red. J. Brylewska, Toruń 2005.
O. Cumft, H. K. Kujawa, Księga lotników polskich poległych, zmarłych i zaginionych 1939-1946, Warszawa 1989.
H. K. Kujawa, Księga lotników polskich poległych, zamordowanych i zaginionych w latach 1939-1946. T. I. Polegli w kampanii wrześniowej, pomordowani w ZSRR i w innych okolicznościach podczas okupacji, rkps w zbiorach autora.
Ku czci poległych lotników. Księga pamiątkowa, pod red. M. Romeyko, Warszawa 1933.
G. Łukomski, B. Polak, A. Suchcitz, Kawalerowie Virtuti Militari 1792-1945. Wykazy odznaczonych za czyny z lat 1863-1864, 1914-1945, Koszalin 1997.
Ł. Łydżba, Majowe boje 19. Eskadry, Lotnictwo z szachownicą nr 14, 2005.
H. Mordawski, Polskie lotnictwo wojskowe 1918-1920. Narodziny i walka, Wrocław 2009.
J. Pawlak, Polskie eskadry w latach 1918-1939, Warszawa 1989.
K. A. Tarkowski, Lotnictwo polskie w wojnie z Rosją Sowiecką 1919-1920, Warszawa 1991.
J. Zieliński, W. Wójcik, Lotnicy-kawalerowie Orderu Wojennego Virtuti Militari, t. I. Wojna polsko-bolszewicka 1919-1920 r., Warszawa-Toruń 2005.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 21 z dn. 9.06.1920 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 5 z dn. 05.02.1921 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 1 z dn. 11.01.1926 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 16 z dn. 11.06.1927 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 15 z dn. 11.11.1928 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 3 z dn. 29.01.1929 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 19 z dn. 12.12.1929 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 5 z dn. 20.02.1930 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 8 z dn. 31.03.1930 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 12 z dn. 28.06.1930 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 8 z dn. 11.11.1931 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 11 z dn. 7.06.1934 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 1 z dn. 19.03.1937 r.
Rocznik Oficerski 1923, Ministerstwo Spraw Wojskowych - Oddział V Sztab Generalny, Warszawa 1923.

Zobacz podobne artykuły: