Jurgenson Władysław kpt. pil.

Autor: Sebastian Nowosad. Ostatnia aktualizacja June 29, 2017, 6:04 p.m.

Tagi:

Jurgenson Władysław kpt. pil.

Urodzony 20.04.1894 r. w Wiszniewie na wileńszczyźnie, syn Antoniego i Kazimiery. W Wilnie ukończył szkołę powszechną oraz średnią, następnie zaczął studia na politechnice. Po wybuchu I Wojny Światowej, w dniu 1.09.1914 r. został wcielony do armii carskiej i skierowany początkowo do Oficerskiej Szkoły Morskiej, a następnie do Pawłowskiej Szkoły Wojskowej. Szkołę ukończył 1.10.1915 r. w stopniu chorążego. Wziął udział w walkach na froncie w szeregach 182 PP i 2 Pułku Gwardii. W sierpniu 1916 awansował na podporucznika. W październiku 1916 roku został ranny w walkach pod Baranowiczami. Po powrocie z leczenia zostaje skierowany w dniu 1.05.1917 r. do Szkoły Obserwatorów w Kijowie, którą ukończył 17.11.1917 r., w stopniu porucznika obserwatora. Brał udział w lotach bojowych w barwach lotnictwa carskiego, walczył w V Oddziale Lotnictwa Syberyjskiego. Po wybuchu rewolucji przedostał się do Francji, do której przybył w połowie lutego 1918 r., wstąpił do Armii Polskiej gen. Hallera. Dnia 15.07.1918 r. został skierowany do szkoły pilotów i obserwatorów w Dijon, a następnie do wyższych szkół pilotażu w Vineuil, Istres, Miramas, Pau i Avord. Został mianowany kapitanem w dniu 15.04.1919 r., a 12.05.1919 r. otrzymał dyplom pilota.


Przybył do Polski na przełomie maja i czerwca 1919 wraz z 162 Eskadrą Spadów (dalej ES). Na początku czerwca 1919 został przeniesiony do 39 EBre, a w marcu 1920 został mianowany dowódcą 12 EW. W dniu 10.05.1920 r., operując pod Szaciłkami, kapitan Jurgenson z obserwatorem pchor. Tadeuszem Dzierzgowskim lecąc na czele eskadry, w czasie wykonywania zadania bojowego mającego na celu zbombardowanie pozycji bolszewickich, zauważył bolszewickie myśliwce podchodzące do ataku. Pomimo tego, że leciał na obciążonym dwumiejscowym samolocie wywiadowczym nieprzystosowanym do walki powietrznej, zaatakował przeważające samoloty bolszewickie, odciągając je od pozostałych członów swojej eskadry, dzięki czemu ocalił pozostałych polskich lotników. Podczas stoczonej walki powietrznej jego samolot został trafiony kulą wroga, ranny pilot musiał awaryjnie lądować na terytorium przeciwnika pod Żłobinem. Polska załoga trafiła do niewoli, przetrzymywana była w Smoleńsku. Pomimo tortur kpt. Jurgenson nie wyjawił żadnych informacji dotyczących lotnictwa polskiego ani rozlokowania polskich oddziałów. Uznany został za dezertera z armii carskiej i po kilku dniach śledztwa został rozstrzelany przez Rosjan. Obserwator odzyskał wolność po zawarciu rozejmu z Sowietami.

Pośmiertnie za wybitne zasługi, odwagę i poświęcenie został odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 8137, Krzyżem Walecznych, Polową Odznaką Pilota oraz Medalem Niepodległości.

Źródła:

Ku czci poległych lotników. Księga pamiątkowa, pod red. M. Romeyko, Warszawa 1933.
G. Łukomski, B. Polak, A. Suchcitz, Kawalerowie Virtuti Militari 1792-1945. Wykazy odznaczonych za czyny z lat 1863-1864, 1914-1945, Koszalin 1997 (wg tej publikacji nr Krzyża to 8168).
H. Mordawski, Polskie lotnictwo wojskowe 1918-1920. Narodziny i walka, Wrocław 2009.
M. Szczudłowski, Opanowanie powietrza przez bolszewików w maju 1920 r. w Bobrujsku, [w:] Księga pamiątkowa 3-go Pułku Lotniczego 1918-1928, Poznań 1928 (autor podaje, że prawdziwym powodem lądowania był defekt silnika).
J. Zieliński, W. Wójcik, Lotnicy-kawalerowie Orderu Wojennego Virtuti Militari, t. I. Wojna polsko-bolszewicka 1919-1920 r., Warszawa-Toruń 2005.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 41 z dn. 27.10.1922 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 15 z dn. 11.11.1928 r.
Rocznik oficerski 1923, Ministerstwo Spraw Wojskowych - Oddział V Sztab Generalny, Warszawa 1923 (występuje jako oficer rezerwowy 1 PL).
Rocznik oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych - Oddział V Sztab Generalny, Warszawa 1924 (występuje jako oficer rezerwowy 1 PL).
Rocznik Oficerski Rezerw, Ministerstwo Spraw Wojskowych Biuro Personalne, Warszawa 1934.

Zobacz podobne artykuły: