Klicze (Klitsche) Józef ppor. obs.

Autor: Sebastian Nowosad. Ostatnia aktualizacja Oct. 29, 2017, 9:20 a.m.

Tagi:

Klicze (Klitsche) Józef ppor. obs.

Urodzony 10.03.1898 r. we wsi Mchy koło Śremu, jako syn Roberta i Marii. Był absolwentem Seminarium Nauczycielskiego w Pile. W styczniu 1917 r. otrzymał powołanie do wojska niemieckiego. Początkowo przydzielony został do 2 Pułku Artylerii Lekkiej, a od kwietnia 1917 r. był nauczycielem pomocniczym w szkole reflektorów w Hanowerze. Od października 1917 r. walczył na froncie francuskim. Od kwietnia 1918 r. szkolił się w szkole lotniczej w Halberstadt, następnie w czerwcu tego roku na ochotnika zgłosił się się na kurs lotników obserwatorów w szkole przygotowawczej w Altenburgu. Później szkolił się w Głównej Szkole Lotników Obserwatorów.


Z wojska niemieckiego został zwolniony w dniu 1.01.1919 r., do Wojska Polskiego wstąpił 1.06.1919 r. Jako doświadczony obserwator został mianowany instruktorem w Szkole Obserwatorów w Ławicy. Dnia 22.05.1919 r. jako ochotnik wraz z 14 EW przybył na Front Litewsko-Białoruski. Wziął udział we wszystkich akcjach bojowych eskadry. W dniu 22.08.1919 r. zbombardował podczas lotu bojowego dworzec kolejowy w Szepietówce, będący najważniejszym punktem koncentracyjnym bolszewików na Wołyniu (90 km za linią frontu). Zbombardował także lotnisko bolszewickie w Krainikach. Dnia 18.04.1920 r. w czasie lotu nad stacją kolejową Krupki spostrzegł i zbombardował nieprzyjacielski pociąg pancerny. W dniu 30.04.1920 r. stoczył walkę z dwoma sowieckimi myśliwcami. W dniu 1.05.1920 r. wraz z plut. Łagodą w czasie lotu wywiadowczego w rejonie Prijamna zaatakowany został przez trzy sowieckie Nieuporty. Polskiej załodze udało się wówczas wyrwać spod ostrzału i powrócić na własne lotnisko, jednakże uszkodzony samolot wymagał natychmiastowego remontu.


W dniuj 14.05.1920 r. lecąc na samolocie Halberstadt CL II nr 201/18 wraz z sierż. pil. Władysławem Bartkowiakiem odbył swój ostatni lot. Wystartowali w asyście dwóch SPAD-ów C VII z 19 EM pilotowanych przez ppor. Stefana Pawlikowskiego i pchor. Władysława Turowskiego. Lotnicy z 14 EW mieli za zadanie wykonać zwiad wzdłuż linii kolejowej Borysów - Orsza. Piloci SPAD-ów zauważyli sowiecki balon obserwacyjny, który zaatakowali. Jak się okazało była to pułapka, na wysokości około 2000 m czekały bolszewickie myśliwce. W obydwu polskich SPAD-ach zacięły się karabiny i piloci musieli odbić z pola walki w celu usunięcia awarii. Halberstadt Bartkowiaka i Klicze został sam, bez osłony. Wykorzystał to Aleksiej Szyrinkin, który "zaszedł" polski samolot od tyłu i z odległości ok 30 m otworzył ogień celując w okolice silnika. Pociski zapalające (fosforowe?) trafiły w główny zbiornik paliwa, samolot natychmiast stanął w płomieniach i runął na ziemię w okolicy wsi Nowosady.
W źródłach można natknąć się na kilka wersji tego zdarzenia. Wg. jednych, pil. Władysław Bartkowiak i obs. Józef Klicze zginęli we wraku. Inna wersja głosi, że sierż. Bartkowiak został trafiony serią bolszewicką i zginął jeszcze w powietrzu, natomiast ppor. Klicze chcąc uniknąć śmierci w płomieniach wyskoczył z samolotu i zginął w wyniku upadku. Z kolei jeden ze świadków zajścia, okoliczny chłop Jan Staniewski zeznał, jakoby obaj lotnicy wyskoczyli na spadochronach (również płonących) i zginęli w wyniku upadku.
Pewne jest natomiast to, że obaj ponieśli śmierć w niezwykle tragicznych okolicznościach i zostali z honorami pochowani przez lotników bolszewickich, a zwycięski pilot Aleksiej Szyrinkin wykonywał w trakcie pogrzebu akrobacje (ku czci poległych). Fotografie zwłok oraz ceremonii pogrzebowej wraz z listem Szyrinkina adresowanym do dowódcy 19 EM zostały zrzucone na polskie lotnisko.


W trakcie swej służby w 14 EW obs. Klicze wykonał 15 lotów bojowych o łącznym czasie trwania 26 h i 35 min. Pośmiertnie awansowany Dekretem Wodza Naczelnego L. 2395 z 2.11.1920 r. na stopień podporucznika wojsk lotniczych. Rozkazem Ministra Spraw Wojskowych L. 2145 z 1922 r. przyznano mu tytuł i odznakę obserwatora.


Za wybitne zasługi dla lotnictwa polskiego i ofiarną służbę ppor. obs. Józef Klicze został odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 8130. W roku 1928, za czyny bojowe nad nieprzyjacielem w czasie wojny 1918-1920 otrzymał pośmiertnie Polową Odznakę Obserwatora.

Źródła:

Ł. Kubacki, Polskie i bolszewickie lotnictwo w walkach na linii rzeki Berezyny od marca do lipca 1920 r., Lotnictwo Nr 3, 2008.
Ku czci poległych lotników. Księga pamiątkowa, pod red. M. Romeyko, Warszawa 1933.
G. Łukomski, B. Polak, A. Suchcitz, Kawalerowie Virtuti Militari 1792-1945. Wykazy odznaczonych za czyny z lat 1863-1864, 1914-1945, Koszalin 1997.
Ł. Łydżba, Majowe boje 19. Eskadry, Lotnictwo z szachownicą nr 14, 2005.
 T. J. Kopański, Walka powietrzna na bolszewickim froncie, Lotnictwo z szachownicą Nr 3, 2002.
K. A. Tarkowski, Lotnictwo polskie w wojnie z Rosją Sowiecką 1919-1920, Warszawa 1991.
E. Tomkowiak, Klicze (Klitsche) Józef, [w:] Kawalerowie Virtuti Militari1792-1945. Słownik biograficzny, t. II (1914-1921), cz. I, red. B. Polak, Koszalin 1991.
J. Zieliński, W. Wójcik, Lotnicy-kawalerowie Orderu Wojennego Virtuti Militari, t. I. Wojna polsko-bolszewicka 1919-1920 r., Warszawa-Toruń 2005.
W. Iwaszkiewicz, Nad Borysowem i Berezyną, Przegląd Lotniczy: miesięcznik wydawany przez Dowództwo Lotnictwa, nr 1-2, 1932 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 46 z dn. 1.12.1920 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 1 z dn. 26.01.1922 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 41 z dn. 27.10.1922 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk., Nr 15 z dn. 11.11.1928 r.


Fotografie:
Przegląd Lotniczy : miesięcznik wydawany przez Dowództwo Lotnictwa. 1932, nr 1-2.

Zobacz podobne artykuły: